İşten çıkarıldıktan sonra yalnızca kıdem tazminatı değil; son ücret, kullanılmayan yıllık izin ve ödenmemiş çalışma alacakları da gündeme gelebilir. Hangi alacağın talep edilebileceği, iş ilişkisinin süresine ve sona erme nedenine göre değişir. “İşten çıkarılan herkes aynı tazminatı alır” şeklinde bir değerlendirme doğru değildir.
Önce işten ayrılışın nedeni belirlenmeli
Kıdem ve ihbar tazminatı farklı koşullara bağlıdır. Kıdem tazminatı bakımından genel olarak en az bir yıllık çalışma ve kanunda öngörülen sona erme nedenlerinden birinin bulunması gerekir. İhbar tazminatında ise bildirim yükümlülüğü ve sözleşmenin sona erme şekli incelenir. SGK çıkış kodu önemli bir kayıt olsa da uyuşmazlık yalnızca bu kod üzerinden çözülemez; fesih bildirimi ve olayın gerçek koşulları da ele alınır.
Hangi alacaklar ayrı ayrı incelenir?
Ödenmeyen ücret, kullanılmayan yıllık izin ücreti, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram ile genel tatil çalışmaları farklı hesap ve ispat konularıdır. Aynı dosyada bir alacağa hak kazanılırken başka bir talebin koşulları oluşmamış olabilir. Örneğin fazla çalışma iddiasında çalışma düzeni; izin ücretinde ise kullanılan ve kalan izinlerin kayıtları önemlidir.
Görüşmeye giderken hangi belgeler götürülmeli?
İş sözleşmesi, SGK hizmet dökümü, ücret bordroları, banka ödeme kayıtları, fesih bildirimi ve varsa izin belgeleri hazırlanmalıdır. Çalışma saatlerini gösteren vardiya çizelgeleri ve işyeri yazışmaları da incelemeyi kolaylaştırabilir. İşe giriş ve ayrılış tarihleri ile hangi ödemelerin eksik olduğu kısa bir kronolojiyle belirtilirse dosya daha sağlıklı değerlendirilebilir.
Neden yalnızca maaş üzerinden hesap yapmak yeterli değildir?
Çalışma süresi, ücretin niteliği, düzenli yan menfaatler, yapılan ödemeler ve ilgili alacağın hesap yöntemi sonucu etkileyebilir. İnternette bulunan hesaplayıcılar bu ayrıntıların tamamını değerlendirmeyebilir. İş mahkemesi hesap incelemesinde amaç, her alacağın dayandığı belgeyi ve hesap varsayımını ayrı ayrı ortaya koymaktır.
Dava açmadan önce arabuluculuk gerekir mi?
İşçi ve işveren alacağı ile tazminatı kapsamındaki taleplerde dava öncesinde arabuluculuk genel olarak dava şartıdır. Görüşmeye yalnızca toplam rakamla değil, alacak kalemleri ve hesap dayanaklarıyla hazırlanmak önemlidir. Anlaşma metninde ödeme tutarı, tarihi ve kapsamı dikkatle değerlendirilmelidir. İşe iade talebi ise ayrıca kısa başvuru sürelerine bağlı olduğundan gecikmeden incelenmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Talep edilebilecek haklar, fesih nedeni ve dosyadaki belgelere göre belirlenir.